کسی که شرح صدر دارد، دلش می خواهد که به دیگران ایثار کند. شهدا اینطور بودند؛ حاضر بودند که خودشان کشته شوند ولی دیگران سالم باشند. حضرت امام حسین ع خون خودشان را هم دادند تا مردم را از گمراهی و حیرت بیرون آورند.

اعوذ بالله من الشیطان الرجیم

بسم الله الرحمن الرحیم

تفسیر سوره نحل آیه 108 و109

أُولَئِكَ الَّذِينَ طَبَعَ اللّهُ عَلَى قُلُوبِهِمْ وَسَمْعِهِمْ وَأَبْصَارِهِمْ وَ أُولَئِكَ هُمُ الْغَافِلُونَ. لاَ جَرَمَ أَنَّهُمْ فِي الآخِرَةِ هُمُ الْخَاسِرونَ

آنها کسانى هستند که (بر اثر فزونى گناه،) خدا بر قلب و گوش و چشمانشان مهر نهاده؛ (به همين دليل نمى‏فهمند،) و غافلان واقعى همانها هستند. و ناچار آنها در آخرت زيانکارند.

بیان آیات

طبع به معنای مُهر است و ظرفهایی که پر شده باشند از چیزی را نیز طبع گویند و همینطور نامه ای را که مُهر کنند.

وقتی خدایتعالی اینطور خطاب می کند و به ملاحظه آیه قبل ، اینطور می فهمیم که این افراد کسانی هستند که درونشان از محبّت دنیا پر شده است. وقتی می گوییم حبّ دنیا آنها را فراگرفته، یعنی چون خودشان خواستند که درونشان از محبّت دنیا پر شود و به خاطر همین محبت به دنیا خدایتعالی بر دلهای آنها مُهر زده است.

وقتی دل و گوش  انسان از محبت دنیا پر شود دیگر جایی برای پروردگار ندارند. منظور از اینکه دل و گوش از محبّت دنیا پر شود بدین معنی است که انسان همانطور که دو چشم و دو گوش دارد، از جهت معنوی هم دو چشم ودو گوش دارد؛ منتها این چشم واین گوش مادیات را می بیند ومی شنود ولی آن چشم وگوش معنوی ، متوجه معنویات است. البته منظور از شنیدن معنویات این است که در حقائق وچیزهایی که در قرآن هست تفکّر وتامّل می کند ودر او تاثیر می گذارد و از آن وضع غفلت بیرون می آید.

مثلا وقتی فرد یا افرادی به تخت جمشید می روند وقتی نگاه به این سنگها می کنند اگر متوجه باشند با خود می گویند: کجا رفتند این شاهانی که سر تا پای وجودشان را منیّت پر کرده بود . وقتی در حکایتهای گذشتگان تامل می کنند با خود می گویند: قوم هود به چه علت به چنین عاقبتی دچار شدند؛ چون اهل عبرت گرفتن است می گوید : به خاطر تکبر کردنشان؛ لذا تکبّر نمی کنند. با خود فکر می کنند که چرا فرعون به چنین عاقبتی دچار شد می گویند : به علت اینکه فرعون همه اش دم از مَن می زد .اینچنین افرادی که اهل تفکر وتدبر  هستند یک نوع عبرتی برایشان پیدا می شود که وقتی احیانا به ریاستی رسیدند متکبر نمی شوند و بندگی خدا را رها نمی کنند. یک چنین شخصی را می گویند بینا است.

طبع قلب وقتی پیدا می شود که درون انسان از حبّ دنیا پر شده باشد. یعنی این شخص فقط خودش را دوست دارد و می خواهد که همه مردم فدای او شوند. از آثار طبع قلب، قسی القلب شدن است که خدایتعالی در آیه قبل فرمود : َلَكِن مَّن شَرَحَ بِالْكُفْرِ صَدْرًا : یعنی دلش باز شده است برای کفر؛ یعنی راحت پذیراست؛ دیگر هیچ دغدغه ای برای کافر شدن وپشت پا زدن به حقائق ندارد.

آن کسی که شرح صدر دارد یعنی سینه ای باز دارد از خصوصیاتش این است که درونش را خالی می کند از حبّ دنیا، حبّ غیر خدا، در بیست وچهار ساعت خواست درونیش این است که خدایا کمک کن تا کسی را غیر از تو دوست نداشته باشم و اگر هم دوست می دارم برای رضای تو باشد.

خدایتعالی در سوره زمر می فرماید : فويل للقاسية قلوبهم من ذکر الله اولئک في ضلال مبين : وای بر حال آنانکه دلشان قسی است از یاد خدا. قسی به معنای روپوش انداختن است. یعنی یاد خدا در این قلب جایی ندارد و تا صحبت از خدا می شود می گویند : برو دنبال پول ، برو دنبال زندگی. اینچنین شخصی ولو که هزاران نفر کشته شوند باید قدرت داشته باشد. این همان طبع قلب است. برعکس کسی که شرح صدر دارد، دلش می خواهد که به دیگران ایثار کند. شهدا اینطور بودند؛ حاضر بودند که خودشان کشته شوند ولی دیگران سالم باشند. حضرت امام حسین ع خون خودشان را هم دادند تا مردم را از گمراهی و حیرت بیرون آورند.

از دیگر صفات کسانیکه شرح صدر دارند این است که منیب هستند یعنی دائما به خدایتعالی رجوع می کنند؛ برعکس کسانی که قسی القلب هستند. آن شخصی که شرح صدر دارد با قرآن مانوس است و دوست می دارد که در قرآن تامل کند؛ حالات بزرگان را مطالعه می کند وآن را توشه راه خود قرار می دهد. کسی که قلبش طبع شده اگر با جنابعالی که مومن هستید بنشیند نمی تواند  تحمّل کند او دوست می دارد در جاهایی باشد که اسباب غفلت و دوری از یاد خدایتعالی مهیّا باشد.

وَ أُولَئِكَ هُمُ الْغَافِلُونَ

کفر واقعی کفری است که خدایتعالی در آن وجودی ندارد؛ همه اش اسماء غضب پروردگار است یعنی جهنّم. وقتی حضرت حجت ع تشریف می آورند؛ اینطور نیست که همه یهودیها ونصرانیها و بوداییها، از بین روند خیلی از این ها هستند که ایمان می آورند. آنهایی که طبع قلب دارند کسانی هستند که ظلم کردند وپشت این ظلم کردنشان بی اعتنایی نشان دادند واین بی اعتنایی باعث شد که این قلب دیگر جایی برای خدایتعالی واولیائش نداشته باشد.

لاَ جَرَمَ أَنَّهُمْ فِي الآخِرَةِ هُمُ الْخَاسِرونَ

خاسرون به معنی زیانکاران است و علت اینکه چنین افرادی زیان کار هستند این است که متاعشان از بین رفته وسودی نکردند وهمه اش خسران وزیان است. اینها کسانی هستند که همه پل ها وراه ها را خراب کردند وراه برگشتی برای خودشان نگذاشتند. خاسر یعنی کسیکه روح خدائیش را درراه معامله با خدایتعالی قرار دهد. آشنا شدن با روح خدایی به این است که از قرآن وسنت خارج نشود و درصدد توجیه هم بر نیاید. طلّاب عزیز که از همان ابتدا شروع به درس خواندن می کنند باید سعی کنند که احکام خدایتعالی را همانطوری که در قرآن وسنت است بفهمند و واقعیّات را کتمان نکنند. اگر هم لازم شد رجوع کنیدبه فضلا وبزرگان و اگر هم در قید حیات نیستند با مراجعه به آثارشان  متوجه حکم خدایتعالی شوید.

علما و بزرگان از اول غیبت صغری نمونه در دین بوده اند ودر همین مسیر قرار گرفته اند و با حبّ محبوب به محبوب رسیدند.

جوانهای عزیز خیلی مواظب باشند که در وضعی قرار نگیرند که بگویند : بگذار خوش باشیم. خوشی در چیزهای ظاهری نیست، خوشی در این نیست که چیزهای شهوی را ببیند، این ها چیزهایی جزئی است؛ بالاتر از این مسائل این است که حواسش باشد که به کسی ظلم نکند، آبروی کسی را نبرد . و از خدایتعالی می خواهیم که ما را از اندیشه ها و سلیقه های بدی که هست حفظ کند.

خدا رحمت کند بزرگان ما را که چطور بر نفس خودشان غلبه کردند. در حالات سید بحر العلوم آمده است که ایشان به پدرش گفت : پدرجان من در این شهر نمی توانم زندگی کنم و باید به نجف بروم. پدرش علت را جویا می شود. در جواب می گوید : برای اینکه فلان حاکم به خدمت شما می آید و من هم که باید به او احترام گذارم و این باعث می شود که موفّقیّتم کم شود.

رضوان خدا به ملا هادی سبزواری وقتی حاکم وقت می خواهد به دیدن ایشان بیاید برای اینکه جلو او بلند نشود بعد از حضور او وارد می شود تا بدین وسیله از جهت معنوی لطمه ای نبیند.

والسلام