قبل از آنكه ديگران بخواهند دنباله‏ رو فقيهى باشند، او بايد دنباله‏ رو پيامبر و امام معصوم بوده، از قرآن و سنت تبعيت كرده باشد آنكه در تشخيص مصداق كمال راه به اشتباه رفته، بقاى خويش را در جاه و مال و مريد مى‏بيند و گمان مى‏كند پول و قدرت و اسلحه است كه او را نگه مى‏دارند يا فكر مى‏كند مردم مى‏توانند حافظ او باشند در حالى كه اينها تا كنون كسى را نگه نداشته‏اند و هرگز نگه نمى‏دارند

 

بسم الله الرحمن الرحيم

 

حضرت آيت‏اللَّه نجابت‏رحمه الله مى‏فرمود: «آخِرُ ما يَخرُجُ عَن قُلوبِ الصدّيقينَ حُبّ الرياسةِ: آخرين چيزى كه از قلوب صديقين خارج مى‏شود، حب رياست است».

حب رياست از هواى نفس و منيت است و كسى كه خودخواهى و منيت خويش را زير پا گذاشته، هرگز طالب رياست بر مردم نيست. عباد الرحمان در اولين قدم پا بر هواى خويش گذاشته‏اند و با او به دشمنى و خصومت برخاسته‏اند چرا كه از دشمنى او با خويش آگاهند. مولا على‏عليه السلام در خطبه 87 در بيان صفات متقين مى‏فرمايد: «عِبَادَ اللَّهِ إِنَّ مِنْ أَحَبِّ عِبَادِ اللَّهِ إِلَيْهِ عَبْداً أَعَانَهُ اللَّهُ عَلَى نَفْسِهِ : اى بندگان خدا همانا بهترين و محبوب‏ترين بنده نزد خدا، بنده‏اى است كه خدا او را در پيكار با نفس يارى داده است».

حضرت در فراز ديگرى از اين خطبه مى‏فرمايد: «قَدْ أَلْزَمَ نَفْسَهُ الْعَدْلَ فَكَانَ أَوَّلَ عَدْلِهِ نَفْيُ الْهَوَى عَنْ نَفْسِهِ : خود را در عدالت واداشته و آغاز عدالت او اينكه هواى نفس را از دل بيرون رانده است».

در روايتى كه از امام صادق‏عليه السلام و هم از امام حسن عسكرى‏عليه السلام نقل شد آمده است: «فَأمّا مَن كان مِنَ الفُقَهاء صائناً لِنَفسِه حافظاً لدينه مُخالفاً على هواه مُطيعاً لأمرِ مَولاه فَلِلعوامِ أن يُقَلِّدوه: از ميان فقها هر كه خويشتن‏دار و نگهبان دينش باشد و با هواى خود مخالفت نمايد و فرمان مولايش را اطاعت كند، عموم مردم بايد از او تقليد كنند».

قبل از آنكه ديگران بخواهند دنباله‏رو فقيهى باشند، او بايد دنباله‏رو پيامبر و امام معصوم بوده، از قرآن و سنت تبعيت كرده باشد و در همين خطبه 87 مى‏فرمايد: انسان متقى قرآن و سنت را ضمان خود قرار داده است؛ يعنى كتاب خدا و روش و سيره اهل بيت را منش خويش ساخته است؛ هر جا آنها فرود مى‏آيند او نيز فرود مى‏آيد و هر كجا كه اين دو نباشند، او نيز نيست. اين تعبيرى است كه مولا درباره محبوبين خداوند يا همان عباد الرحمان بيان مى‏فرمايد چنين بندگانى اگر تقاضاى «امام المتقين» شدن را مى‏كنند نه بخاطر آن است كه مردم را به دور خود جمع كنند و پايگاه و جايگاهى در ميان آنها داشته باشند، هدف آنها اين است كه رابط بين خدا و مردم باشند و قلب مردم را به سوى پروردگار هدايت كنند. اين آيه اولاً و بالذات متعلق به پيامبرصلى الله عليه وآله و ائمه اطهارعليهم السلام است و آنهايند كه قبل از هر كس امام المتقين هستند و آنها را از ظلمات به نور هدايت مى‏كنند: »هُوَ الَّذي يُنَزِّلُ عَلى عَبْدِهِ آياتٍ بَيِّناتٍ لِيُخْرِجَكُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إلَى النُّورِ وَ إنَّ اللَّهَ بِكُمْ لَرَؤُفٌ رَحيمٌ«

: او است خدايى كه آياتى روشن بر بنده خود نازل كرد تا شما را از ظلمتها برهاند و به نور رهبرى كند. (حديد/9)

يك انسان واقعى براى ائمه اطهار بهتر از هزاران هزار حيوان انسان نماست پس آنان هدف اصليشان رياست بر توده مردم نيست؛ كان ابراهيمُ أمَّةً واحدةً: ابراهيم به تنهايى به اندازه يك امت ارزش داشت چرا كه او انسان واقعى و گل سرسبد خلقت بود. ساير مردم براى امتحان - امتحان خود و امتحان اين افراد - و نيز به جهت انس با اين شخصيتها هستند. هدف خلقت، اين امامان متقين مى‏باشد. قبلاً گفته شد كه همه بشر طالب خدايند چرا كه همه طالب حيات باقى و قدرت لايتناهى هستند اما بعضى راه را به اشتباه مى‏روند و حيات و قدرت را در پول و ثروت و دنيا مى‏جويند در حالى كه براى «باقى» شدن بايد به «باقى» چسبيد و باقى، وجه پروردگار است: «كُلُّ مَنْ عَلَيْها فانٍ وَ يَبْقى وَجْهُ رَبِّكَ ذُو الْجَلالِ وَ الْإِكْرامِ»

: هر چه بر روى زمين است دستخوش مرگ و فناست و زنده ابدى ذات خداى با جلال و عظمت تو است. (الرحمان/26 و 27)

وجه خداى تعالى، پيامبر و ائمه اطهار هستد. شرط باقى بودن، تمسك به ايشان است كه وجه خدا و واسطه بين او و مردم هستند. راه رسيدن به كمال چنگ‏زدن به دامان ايشان است كه خود به كمال رسيدند و صلاحيت به كمال رساندن ديگران را دارند.

به همين جهت است كه مولا على‏عليه السلام فرياد مى‏زند: أَيُّهَا النَّاسُ سَلُونِي قَبْلَ أَنْ تَفْقِدُونِي فَلَأَنَا بِطُرُقِ السَّمَاءِ أَعْلَمُ مِنِّي بِطُرُقِ الْأَرْضِ: اى مردم از من بپرسيد پيش از آنكه مرا نيابيد كه من راههاى آسمان را بهتر از راههاى زمين مى‏شناسم. (خطبه 189) منظور از راههاى آسمان، مدارات حركتى كرات و نام و نشان كهكشانها نيست بلكه، آسمان درون انسانهاست كه همه اين آسمانها و كهكشانها، آسمان اول وجود انسان است و در وجود هر انسان هفت آسمان نهفته است. كسانى چون على‏عليه السلام و فرزندان معصومش اين راهها را طى كرده، از اين آسانها گذشته‏اند و حال بايد امام كسانى قرار گيرند كه طالب آنند.

آنكه در تشخيص مصداق كمال راه به اشتباه رفته، بقاى خويش را در جاه و مال و مريد مى‏بيند و گمان مى‏كند پول و قدرت و اسلحه است كه او را نگه مى‏دارند يا فكر مى‏كند مردم مى‏توانند حافظ او باشند در حالى كه اينها تا كنون كسى را نگه نداشته‏اند و هرگز نگه نمى‏دارند، چه خوب باشند و چه بد؛ مگر فرعون را سپاهيانش نگه داشتند يا پيامبرصلى الله عليه وآله را محبوبيتش نگه داشت يا امام خمينى‏رحمه الله را ميليونها مريدش توانستند لحظه‏اى بيشتر نگه دارند؟ پس بقاى اين دنيا امكان‏پذير نيست. بقاى آن دنيا نيز با كمك مردم سطحى و افراد عادى ممكن نيست، آنجا يارى كسانى نياز است كه به ذات لايزال حضرت رب العالمين چسبيده، باقى شده باشند كمال مطلق تنها در نزد خداى تعالى و بندگان حقيقى و فانى در او است.

مولا على‏عليه السلام در خطبه 86 در كلماتى نورانى چنين مى‏فرمايد: عِبَادَ اللَّهِ إِنَّ أَنْصَحَ النَّاسِ لِنَفْسِهِ أَطْوَعُهُمْ لِرَبِّهِ وَ إِنَّ أَغَشَّهُمْ لِنَفْسِهِ أَعْصَاهُمْ لِرَبِّهِ: اى بندگان خدا آن كس كه نسبت به خود خيرخواهيش بيشتر است در برابر خدا از همه كس فرمانبردارتر است و آن كس كه خويشتن را بيشتر مى‏فريبد، نزد خدا گناه‏كارترين انسانهاست.

در فقرات ديگرى از همين خطبه مى‏فرمايد: آگاه باشيد رياكارى و تظاهر هر چند اندك باشد، شرك باشد و همنشينى با هواپرستان ايمان را به دست فراموشى مى‏سپارد و شيطان را حاضر مى‏كند. از دروغ بر كنار باشيد كه با ايمان فاصله دارد. راستگو در راه نجات و بزرگوارى است اما دروغگو بر لبه پرتگاه هلاكت و خوارى است. انسان رياكار نمى‏تواند امام متقين باشد چرا كه او امام شياطين است. آنكه همنشين مردم هواپرست است و خودسر است، نمى‏تواند امام متقين باشد چرا كه او امام شياطين است. خود مولا على‏عليه السلام مى‏فرمايد: من شما را مطابق قرآن و سنت حركت دادم، هر چه قرآن گفت برايتان گفتم و بدان عمل كردم.